Sign In
ЖЕЭК: Бирликтин чек ара аралык рыноктору "жумшак" жөнгө салынмакчы

ЖЕЭК: Бирликтин чек ара аралык рыноктору "жумшак" жөнгө салынмакчы

19.05.20

Жогорку Евразия экономикалык кеңеши чек ара аралык рыноктордогу атаандаштыктын абалы жана алардагы жалпы атаандаштык эрежелерин бузууларды токтотуу боюнча Евразия экономикалык бирлигинде кабыл алынып жаткан чаралар жөнүндө 2019-жыл үчүн ар жылдык отчётту жактырды.

Отчётто Бирликте товарлардын жолундагы тоскоолдуктарды жоюу боюнча ырааттуу иш алып барылууда, барган сайын көбүрөөк рыноктор ишкерлер үчүн жалпы жана ачык болууда деп белгиленет. Буга байланыштуу ЕАЭБдин эки же андан көп мамлекетинин аймагындагы чек ара аралык рыноктордогу атаандаштыкты өнүктүрүү жана коргоо боюнча Комиссиянын ишмердиги алардын укуктарын коргоонун маанилүү элементи болуп саналат.


Документте ЕЭКтин бул чөйрөдөгү ишинин приоритеттүү багыттары бөлүп көрсөтүлгөн. Алардын бири чек ара аралык рыноктордо жалпы атаандаштык эрежелеринин сакталышын контролдоо менен байланышкан. Өткөн жылда Комиссия жалпы эрежелерди бузуулардын белгилери боюнча 17 арызды карап чыккан. Алардын эң көп учурагандары – үстөмдүк абалды кыянаттык менен пайдалануу жана нысапсыз атаандаштык. Комиссиянын монополияга каршы блогу тогуз иликтөө жүргүзүп, мындай бузуу фактылары боюнча сегиз ишти карап чыккан.


Бирок иликтөөнү жана иштерди козгоону болтурбай коюу мүмкүн болгон учурлар да бар. "Жумшак жөнгө салуу" механизминин Бирликтин укугунда пайда болгондугуна салыштырмалуу аз убакыт болду, бирок өткөн жылдын ичинде эле Комиссия ЕАЭБдин ар түрдүү рынокторунда атаандаштык эрежелерин бузууларды жоюу боюнча жети сунуш иштеп чыкты. Бул басымды жазалоодон Бирликтин чек ара аралык рынокторунда атаандаштык шарттарын түзүүнү камсыз кылуучу превентивдик чараларга жылдырууга мүмкүндүк берет.


Комиссия тарабынан даярдалган жана Бирликтин өлкөлөрүнө сунушталган "жумшак таасирденүү" аспаптарынын арасында – эскертүү жана абайлатуу. Эскертүү чек ара аралык рыноктордогу жалпы атаандаштык эрежелерин бузуу жөнүндө арызды (материалдарды) кароо баскычында юридикалык жана жеке жактарга, ошондой эле коммерциялык эмес уюмдарга, алардын иш-аракеттеринде жалпы атаандаштык эрежелерин бузуунун белгилери байкалган учурда берилет.


Абайлатуу чарба жүргүзүүчү субъектинин кызмат адамынын же жеке жактын чек ара аралык рынокто пландаштырып жаткан жүрүм-туруму (ниети) жөнүндө ачык жарыялоосу аныкталганда, эгер мындай жүрүм-турум (ниет) чек ара аралык рыноктордогу жалпы атаандаштык эрежелерин бузууга алып келиши мүмкүн болсо, жана иликтөө жүргүзүү үчүн негиз жок болгон учурда Комиссия тарабынан берилет.


Атаандаштык мыйзамдарына тийиштүү өзгөртүүлөр 2019-жылдын октябрында ЖЕЭКтин отурумунда жактырылган жана учурда Бирликтин өлкөлөрүндө ратификациялоодон өтүүдө.


Комиссиянын Коомдук кабылдамаларынын көчмө отурумдары бизнес менен тике диалогду жолго коюуга, ошондой эле ишкерлердин ак ниет атаандаштык жөнүндө маалымдуулугун жогорулатууга арналган. 2019-жылдын ичинде ЕЭКтин атаандаштык блогунун эксперттери Бирликтин өлкөлөрүнүн ар түрдүү региондорунда 22 жолугушуу өткөрүштү. Аталган жолугушууларда Бирликтин чек ара аралык рынокторунда бизнес алып барган 700дөн ашуун ишкерлер катышты.


Иштин баяндамада чагылдырылган дагы бир багыты – импорттоодо демпингге каршы алым алынуучу бир катар товарларга бааларды туруктуу негизде мониторингдөө. Ал керектөөчүлөрдүн жана өндүрүүчүлөрдүн кызыкчылыктарын коргоого, рыноктун бардык оюнчулары үчүн бирдей атаандаштык шарттарын сактоого жардам берет.


Дагы бир маанилүү багыт – ЕЭКтин бул чөйрөдөгү ишинин ачыктыгын жогорулатуу. Буга маалыматтык технологиялардын киргизилиши аз эмес өбөлгө түзүүдө. Өткөн жылдын ноябрь айында Комиссиянын Коллегиясы ЕЭКтин жана Бирликтин өлкөлөрүнүн атаандаштык жана монополияга каршы жөнгө салуу маселелери боюнча ыйгарым укуктуу органдарынын ортосунда документ жана маалымат алмашууну электрондук форматта ишке ашырууга мүмкүдүк берген эрежелерди кабыл алган.


Эл аралык кызматташтык да Комиссиянын ишинин негизги багыттарынын бири болуп саналат. ЕАЭБдин монополияга каршы мыйзамдарын жакшыртуу максатында алдыңкы монополияга каршы (атаандаштык) уюмдардын дүйнөлүк иш-тажрыйбасы изилденип, ЭКӨУ, БУУ, КМШ ж.б. уюмдар менен кызматташтык ишке ашырылууда.


Комиссия тарабынан атаандаштыкты коргоо жаатында жүргүзүлүп жаткан иш-чаралардын комплекси бешилтиктин өлкөлөрүнүн бизнеси үчүн жагымдуу шарттарды түзүүгө багытталган.

ЖЕЭКтин тапшырмасы боюнча аталган ар жылдык отчёт ЕЭКтин расмий сайтында жарыяланмакчы.​