Sign In
ЕЭК Кеңеши Кызмат көрсөтүүлөрдү сатууну, уюмдаштырууну жана ишмердүүлүктү жөнгө салуу эрежелеринин долбоорун жактырды

ЕЭК Кеңеши Кызмат көрсөтүүлөрдү сатууну, уюмдаштырууну жана ишмердүүлүктү жөнгө салуу эрежелеринин долбоорун жактырды

15.02.16

12-февралда Москвада Евразия экономикалык комиссиясынын Кеңеши Кызмат көрсөтүүлөрдү сатууну, уюмдаштырууну жана ишмердүүлүктү жөнгө салуу эрежелеринин долбоорун жактырды. Документ Комиссия тарабынан Евразия экономикалык биримдиги жөнүндө келишимге ылайык иштелип чыгарылган (Кызмат көрсөтүүлөрдү сатуу, уюмдаштыруу, ишмердүүлүк жана инвестицияны жүзөгө ашыруу жөнүндө протокол - ЕАЭБ жөнүндө келишимге №16 тиркеме).

Азыркы учурда Евразия экономикалык биримдигинин өлкөлөрүндө жөнгө салуучу талаптар жана процедуралар бизнес үчүн да, өлкөлөрдүн экономикалары үчүн  жалпысынан да бир катар терс таасирлерди тийгизишет.  Биримдик өлкөлөрүндө ишкердик ишмердүүлүктү жөнгө салууга жалпы ык-амалдардын жоктугу буга себеп болууда. Мындан тышкары, учурда иштеп жаткан эрежелер  көпчүлүк учурда ишкердик субъектилерине жүктөмдү ого бетер күчөтүп, бир катар тоскоолдуктарды жаратат.

Мындай тактика натыйжалуу жөнгө салуунун негизги принциптерине ылайык келбейт - шайкештикке, жөнгө салуунун ачыктыгына, мыйзамдуулукка, транспаренттүүлүккө.  Бул мыйзамда аныкталган жөнгө салуу талаптарынын жана процедураларынын так эместигине жана (же) түшүнүксүздүгүнө, уруксат берүүчү процедуралардын тартиби жөнүндө, уруксат берүүлөрдү жүргүзгөн компетенттүү органдар жөнүндө маалыматтын жеткиликсиздигине алып келет; Биримдик мамлекеттеринин жарандарына кызмат көрсөтүүлөрдү сатуусу, уюмдаштыруусу жана ишмердүүлүгү үчүн чектөөлөрдү жана кошумча тоскоолдуктарды жаратат. Комиссия тарабынан иштелип чыккан Эрежелердин жыйындысы калыптанып калган тажрыйбаны олуттуу өзгөртөт.  Документ мамлекеттик жөнгө салуунун натыйжалуулугун жогорулатууга, Биримдик өлкөлөрүндө ишкердикти жүргүзүү үчүн шарттарды жакшыртууга багытталган. Долбоордун жоболору прогрессивдүү эл аралык тажрыйбаны, интеграциялык бирикмелердин жана ЕАЭБ өлкөлөрүнүн мыкты тажрыйбаларын эске алат. 

Баарыдан мурда документте кызмат көрсөтүүлөрдү сатууну, уюмдаштырууну жана ишмердүүлүктү жөнгө салуунун Биримдиктин бардык өлкөлөрү үчүн бирдей принциптеринин негизинде ишкердик ишмердүүлүктү жөнгө салууга комплекстік ык-амалдар каралат.  Маселен, ЕАЭБ мамлекеттеринин мыйзамдарына ишкердүүлүктү, кызмат көрсөтүүлөрдү жүргүзүү үчүн ишмердүүлүк субъектилеринен талап кылынган уруксат берүүлөрдүн жана билдирүүлөрдүн толук тизмесин киргизүү зарыл. Бул бейукуктук фактыларын азайтууга, ошондой эле лицензия-уруксат берүү жана кабарлоо системасын түзүмдөштүрүүгө мүмкүндүк берип, аны ачык жана түшүнүктүү кылат, Биримдик өлкөлөрүнүн компетенттүү органдарынан жана бизнестен административдик жана каржылык жүктөмдү азайтат.

Долбоордун жоболору прогрессивдүү мүнөзгө ээ жана анда  көзөмөлдөө (тескөө) процедураларына жалпы ык-амалдар каралат: тобокелдерди баалоо жана аларды башкаруу системасын, ошондой эле көзөмөлдөө процедураларынын так укуктук регламентациясын киргизүү.  Мындан тышкары, ишкердик субъектилеринин укуктарына кепилдик мыйзам деңгээлинде бекитилет.

Көптөгөн ишкерлер кандайдыр бир лицензияны (же уруксатты) алуу үчүн арызды зарыл документтердин толук топтому менен чогуу бергенден кийин да, компетенттүү орган бул документти мыйзамда аныкталган мөөнөттө берүүгө шашпаган (же жүйөлүү баш тартуу бербеген) жагдайларга туш болушат.

Буга байланыштуу Эрежелерде ишкердик ишмердүүлүктү жөнгө салуунун эң мыкты тажрыйбаларынан алынган ченемдер алынган, мисалы:

- эгер компетенттүү орган аныкталган мөөнөттө уруксатты  бербесе же жүйөлүү баш тартуу жасабаса, анда уруксат жарыяланбаган түрдө берилди деп эсептелет (“унчукпоо - макулдуктун белгиси” принциби).

Ошону менен бирге, отурумдун жүрүшүндө Комиссиянын Кеңешинин мүчөлөрү принципиалдуу чечимдерди кабыл алышты, анын ичинде:

- Эрежелердин таасири кызмат көрсөтүүлөрдүн бардык секторлоруна (секторчолоруна), 

ошондой эле уюмдаштырууларга жана ишмердүүлүктүн бардык түрлөрүнө  таркалышы жөнүндө, ошол эле учурда бирдиктүү рыноктун алкагында кызмат көрсөтүүлөр секторлору менен гана чектелбестен; 

- уруксат аныкталган мөөнөттө берилбеген же баш тартуу жөнөтүлбөгөн учурда мындай уруксат жарыяланбаган түрдө берилди деп эсептелген ченем Эрежелерде сакталышы жөнүндө; 

- Келишимдин XIX «Табигый монополиялар», XX «Энергетика», XXI «Транспорт» бөлүмдөрүндө камтылган кызмат көрсөтүүлөргө Эрежелердин таасири сакталышы жөнүндө (бул бөлүмдөргө каршы келбеген жагында).

Документте сунушталган чаралар ЕАЭБтин ички рыногунда улуттук өндүрүүчүлөрдүн атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатууга жана экономиканын бул секторунун инвестициялык жагымдуулугунун өсүшүнө багытталган. Эрежелерди иш жүзүндө колдонуу ЕАЭБ өлкөлөрүнүн калкы үчүн кызмат көрсөтүүлөрдүн жана товарлардын баасынын төмөндөшүнө алып келери күтүлөт. Демек, Комиссия тарабынан иштелип чыгарылган документте камтылган сунуштардын топтому жалпысынан Биримдиктин өлкөлөрүнүн ийгиликтүү экономикалык өнүгүүсүнө өбөлгө түзөт.

ЕАЭБ мамлекеттери Эрежелерде каралган жоболорду жүзөгө ашыруусунун жыйынтыктары жөнүндө Жогорку Евразия экономикалык кеңешине жыл сайын маалымдап туруу Комиссияга тапшырылат.  Документ кароо үчүн Жогорку Евразия экономикалык кеңешинин (ЖЕЭК) отурумуна чыгарылат.

Мындан тышкары, ЕЭК Кеңеши  Евразия экономикалык биримдигинин алкагында тейлөөлөрдүн бирдиктүү рыногун калыптандыруу либералдаштыруу пландарына ылайык (өткөөл мезгил аралыгында) өткөрүлө турган тейлөө секторлору (подсекторлору) боюнча  либералдаштыруу пландарын даярдоо боюнча жумушчу топторду (ЖТ) түзүү чечимин кабыл алды.

Жумушчу топтор жөнүндө жобо жана төмөнкү он жумушчу топтун курамдары бекитилди: курулуш, инженердик кызмат көрсөтүүлөр, шаар курууну долбоорлоо  жаатында; операторсуз сейилдөө кемелеринин ижарасы жана лизинги жаатында;  аудит, отчет түзүү жана бухгалтердик учет жаатында; кыймылсыз мүлккө жана мүлктү баалоого байланыштуу кызмат көрсөтүүлөр жаатында; геология, геофизика жана изилдөө иштеринин башка түрлөрү (маркшейдердик съемка, картография, аба ырайынын божомолу жана метеорология) боюнча кызмат көрсөтүүлөр жаатында; туризм боюнча кызмат көрсөтүүлөр жаатында; кино- жана видеофильмдерди өндүрүүгө жана таркатууга, видеофильмдерди демонстрациялоого байланыштуу кызмат көрсөтүүлөр жаатында; илимий-изилдөө иштерин өткөрүү жаатында; техникалык сыноолор жана талдоолор боюнча кызмат көрсөтүүлөр жаатында.

Жумушчу топторду ЕЭК Министрлери жетектешет: Экономика жана каржы саясаты боюнча Министр Тимур Сулейменов, техникалык жөнгө салуу боюнча Министр Валерий Корешков.

Жумушчу топтордун курамдары мүчө мамлекеттердин ыйгарым укуктуу профильдик мамлекеттик органдарынын, ошондой эле ЕЭКтин түзүмдүк бөлүмдөрүнүн  өкүлдөрүнөн түзүлдү.

Жумуш топторго либералдаштыруу пландарында төмөнкүлөрдү эске алуу тапшырылат:

- кызмат көрсөтүүлөрдүн бирдиктүү рыногунун алкагында кызмат көрсөтүүлөрдүн секторлорунун (подсекторлорунун) иштей башташынын акыркы мөөнөтү;

- либералдаштыруу пландарын ишке ашыруу боюнча зарыл иш-чаралар (аларды аткаруу мөөнөттөрүн жана ЕАЭБ мамлекеттеринен жана (же) ЕЭКтен жооптуу аткаруучуларды көрсөтүү менен).

Кызмат көрсөтүүлөрдүн бир катар секторлорун (подсекторлорун) либералдаштыруу, кызмат көрсөтүүлөрдүн бирдиктүү евразиялык рыногунда ЕАЭБ өлкөлөрүнүн бизнесинин атаандашуусу өсүшүн эске алуу менен ЕАЭБ өлкөлөрүнүн калкы үчүн кызмат көрсөтүүлөрдүн баасынын төмөндөшүнө алып келет.  ЕАЭБ өлкөлөрүнүн аймагында кызмат көрсөтүүлөрдүн бирдиктүү рыногунун ишинин алкагында кызмат көрсөтүүлөрдүн эркин кыймылын камсыздоо үчүн шарттар түзүлөт, кызмат көрсөтүүлөр чөйрөсүндө бизнес диверсификацияланат, ЕАЭБтин өнөктөш өлкөлөрүнүн аймагында бизнестин жаңы түрлөрү түзүлөт, ички акча агымдарын багыттоонун эсебинен ЕАЭБ өлкөлөрүнүн экономикаларына кошумча инвестициялар тартылат.

Маалымат

Кызмат көрсөтүүлөрдү сатууну, мекемелерди жана ишмердүүлүктү жөнгө салуунун эрежелеринин долбоору 2015-жылдын 8-декабрында ЕЭК Коллегиясынын отурумунда жактырылган.  Ачык талкуу жана жөнгө салуучу таасирди баалоо процедурасын (ЖТБ) жүргүзүүнүн  алкагында документте Биримдик өлкөлөрүнүн бизнес-коомчулугунун айрым сунуштары эске алынды.

Евразия экономикалык биримдигинин алкагында тейлөөлөрдүн бирдиктүү рыногун калыптандыруу либералдаштыруу пландарына ылайык (өткөөл мезгил аралыгында) өткөрүлө турган Тейлөө секторлору (подсекторлору) боюнча  либералдаштыруу пландарын даярдоо боюнча жумушчу топтору, ЖЭЕКтин 2015-жылдын 16-октябрындагы №30 “”Евразия экономикалык биримдигинин алкагында тейлөөлөрдүн бирдиктүү рыногун калыптандыруу либералдаштыруу пландарына ылайык (өткөөл мезгил аралыгында) өткөрүлө турган тейлөө секторлорунун (подсекторлорунун) тизмесин бекитүү жөнүндө” чечими менен ЕЭК Кеңешине берилген тапшырмага ылайык түзүлгөн.

Либералдаштыруу пландарын даярдоо Кызмат көрсөтүүлөрдү сатуу, уюмдаштыруу, ишмердүүлүк жана инвестицияларды жүзөгө ашыруу жөнүндө протоколдо каралган (ЕАЭБ жөнүндө келишимге №16 тиркеме).

Бул чечим 2015-жылдын 8-сентябрында, Гродно шаарында, Евразиялык өкмөттөр аралык кеңештин деңгээлинде кабыл алынган.  Евразиялык өкмөттөр аралык кеңеш Биримдиктин бардык өлкөлөрү үчүн өткөөл мезгилдеги секторлордун тизмесине кызмат көрсөтүүлөрдүн 21 секторун киргизүүнү жактырган.  Казакстан Республикасы тарабынан бул тизмедеги кызмат көрсөтүүлөрдүн 11 сектору боюнча өткөөл мезгил 2025-жылга чейинки мезгилге чейин каралган, эгер башкасы либералдаштыруу пландарында каралбаса. 

Кызмат көрсөтүүлөрдүн бирдиктүү рыногунун эрежелери камсыздалышы керек болгон секторлордун тизмеги, этап-этабы менен жана макулдашылган кеңейтүүгө, анын ичинде алып коюуларды жана чектөөлөрдү этап-этабы менен кыскартуу аркылуу  кеңейтүүгө жатат, бул интеграциялык долбоорду бекемдейт.

ЕАЭБ мамлекеттеринин Өкмөттөрүнө ЕЭК менен биргеликте 2016-жылдын 1-апрелине чейин, либералдаштыруу планын кызмат көрсөтүүлөрдүн тизмеде көрсөтүлгөн секторлорунда (подсекторлорунда) бирдиктүү рынокту түзүүнүн конкреттүү мөөнөттөрүн (өткөөл мезгилин) көрсөтүү менен даярдоо тапшырылган. 2016-жылдын 1-апрелине чейин, либералдаштыруу планын Жогорку Евразия экономикалык кеңешинин кароосуна сунуштоо тапшырмасы ЕЭКке берилген.