Вход
Інтэрв’ю Міністра па гандлі ЕЭК Андрэя Сляпнёва для ІА Інтэрфакс: «Новы Еўразійскі эканамічны саюз не будзе простай сумай сённяшняй нарматыўнай базы і дасягнутай дамоўленасці»

Інтэрв’ю Міністра па гандлі ЕЭК Андрэя Сляпнёва для ІА Інтэрфакс: «Новы Еўразійскі эканамічны саюз не будзе простай сумай сённяшняй нарматыўнай базы і дасягнутай дамоўленасці»

25.12.2012
    Падыходзіць да канца першы год працы новага інтэграцыйнага аб’яднання Мытнага саюза Расіі, Беларусі і Казахстана – Адзінай эканамічнай прасторы. Актыўна функцыянуе наднацыянальны орган рэгулявання – Еўразійская эканамічная камісія (ЕЭК), якой перадаюцца ўсё новыя функцыі ад нацыянальных ведамстваў і якой давядзецца ў бліжэйшыя два гады падвесці базу для будучага Еўразійскага эканамічнага саюза. За няпоўны год камісія, у прыватнасці, аформіла новую рэдакцыю адзінага мытнага тарыфу ў адпаведнасці з абавязацельствамі Расіі перад СГА, правяла спецыяльнае абароннае расследаванне ў адносінах увозу зернеўборачных камбайнаў і падрыхтавала рэкамендацыі мытным службам, звязаныя з узрослым імпартам спажывецкіх тавараў з Кітая. Пра першыя вынікі працы, пра пазітыўныя моманты і няўдачы, а таксама пра планы на будучыню «Інтэрфаксу», – расказаў міністр па гандлі Андрэй Сляпнёў.

– Прайшло пасяджэнне Вышэйшага Еўразійскага эканамічнага савета. Як ацанілі кіраўнікі дзяржаў-членаў Мытнага саюза (МС) першы год працы Адзінай эканамічнай прасторы (АЭП) Расіі, Беларусі і Казахстана і яе наднацыянальнага органа рэгулявання – Еўразійскай эканамічнай камісіі (ЕЭК)? Якія былі расстаўлены прыярытэты?

– Самы галоўны вынік заключаецца ў тым, што лідары пацвердзілі сваё жаданне актыўна рухацца наперад па шляху інтэграцыі. Пры гэтым было падкрэслена, што важна не забягаць наперад і што патрэбна рэалізаваць усе тыя планы, якія былі намечаныя пры ўтварэнні АЭП, у поўным аб’ёме. Зараз небяспечна пераскокваць праз пэўныя этапы і не да канца рэалізоўваць тыя задачы, якія былі пастаўлены, і хапацца за новыя. Як паказвае вопыт ЕС, спешка можа потым ператварыцца ў вялікія праблемы.
Разам з тым, і гэта вельмі важна, прэзідэнты падкрэслілі, што новы Еўразійскі эканамічны саюз, які павінен сфарміравацца да 1 студзеня 2015 года, не будзе простай сумай таго, што ўжо мы маем сёння ў плане нарматыўнай базы і дасягнутай дамоўленасці. Таму яны далі даручэнне да 1 мая 2013 года сфарміраваць план нашых далейшых інтэграцыйных крокаў. Гэтыя крокі павінны стаць выкладам таго, чым Еўразійскі эканамічны саюз будзе па сутнасці адрознівацца ад таго стану інтэграцыйнага праекта, які мы маем сёння.

Пры гэтым агульны напрамак развіцця зразумелы – гэта, перш за ўсё, далейшае будаўніцтва адзінага рынку тавараў, паслуг, працоўнай сілы і капіталу.
У плане фарміравання адзінага рынку тавараў мы ўжо многага дасягнулі, хоць усё роўна застаюцца сегменты, дзе свабоднага перамяшчэння тавараў па-ранейшаму няма. У галіне гандлю паслугамі і на рынку капіталу яшчэ чакае вялікая праца, сёння мы знаходзімся на самым пачатку выбудоўвання адзіных правіл. На рынку працы пэўная частка работы зроблена, але яна яшчэ далёка ад завяршэння.
Праца ў гэтым напрамку фарміравання адзіных рынкаў – гэта першая задача. Другая задача – гэта выпрацоўка плана таго, як будуць узгадняцца і развівацца аграрная, прамысловая і інфраструктурная палітыкі.


     – Апошнім часам вельмі шмат гаворыцца, напрыклад, пра выраўноўванне акцызаў на алкаголь і тытунь, пра пабудову агульнага рынку паслуг. Прыгадвалася пытанне ўзгаднення правіл дзейнасці на фондавым рынку і гэтак далей. У якім стане гэтыя пытанні знаходзяцца зараз?

– Гэта рознакаліберныя рэчы. Што датычыцца руху падакцызнай прадукцыі, – гэта тэма важная, але дастаткова вузкая. Тут праца ідзе, і пэўная дамоўленасць па ўніфікацыі акцызаў дасягнута. Зараз самае галоўнае – выпрацаваць агульныя правілы звароту такой прадукцыі, якія б дазвалялі кантраляваць вытворчасць, перамяшчэнне і рэалізацыю, каб выключыць злоўжыванні пры трансмежных аперацыях. Праект пагаднення маецца, ён абмяркоўваецца, спадзяёмся, што пытанне будзе вырашана ў хуткім часе.
Што датычыцца рынку паслуг, то гэта задача ўжо абсалютна іншага маштабу. Гэта задача ахоплівае найшырэйшы спектр, больш за сотню буйных сектараў, дзе прадугледжваецца збліжэнне і гарманізацыя, а дзесьці і ўніфікацыя рэгулявання.
Самае галоўнае зафіксавана ў міжнародных абавязацельствах у межах Пагаднення аб гандлі і паслугах: раз у паўгода мы павінны праводзіць перамовы па далейшай уніфікацыі рэгулявання ў сферы паслуг. Гэта прамое абавязацельства паводле дагавору. Больш за тое, там выразна зазначана, што па фінансавых паслугах мы павінны да 2020 года прыйсці да ўзаемнага прызнання ліцэнзій. Гэта значыць, кампанія, якая атрымала ліцэнзію на тэрыторыі адной дзяржавы, мае права свабодна працаваць на тэрыторыі ўсіх трох краін. Гэта вынік, якога мы павінны дасягнуць. Але гэта не азначае, што адзіны рынак павінен фарміравацца толькі для фінансавых паслуг, вядома ж, паўнавартасны рынак паслуг павінен уключаць максімальна вялікую колькасць сектараў. Відавочна, што гэтага нельга дасягнуць адным рашэннем, спатрэбіцца нейкі пераходны перыяд, магчыма з выключэннямі. І тым не менш, адзіны рынак паслуг – гэта ключавая задача, гэтая сфера ахоплівае палову эканомікі.
ЕЭК сумесна з Бакамі павінна прадставіць свой план прэзідэнтам да 1 мая наступнага года.
Яшчэ хацеў бы адзначыць, што па выніках саміта прэзідэнты дамовіліся сустракацца тры разы на год і асабіста праходзіць па ўсіх інтэграцыйных развілках, таму што інтэграцыя, як паказвае вопыт нашых суседзяў з ЕС, патрабуе сталай увагі і палітычных рашэнняў лідараў. Бюракратыі ў многім схільныя адстойваць свае інтарэсы і стрымліваць інтэграцыю, таму тут патрэбна палітычная воля для таго, каб працэс ішоў патрэбнымі тэмпамі.

     – Вы некалькі разоў прыгадалі тое, што занадта моцна спяшацца не варта, спачатку неабходна завяршыць усё пачатае, гэта нейкая агульная ўстаноўка, ці за гэтым стаяць канкрэтныя няўдачы?

– Сапраўды, па цэлым шэрагу пытанняў тэрміны выканання былі перанесены на наступнае паўгоддзе – у многім таму, што не ўдалося ўзгадніць з бакамі адпаведныя міжнародныя пагадненні. Удачы гэта ці няўдачы? Хутчэй, няўдачы. Нельга сказаць, што гэта няўдачы камісіі, напэўна, гэта няўдачы нашы агульныя, таму што не проста прыйсці да рашэння, якое б задавальняла ўсіх, калі справа ідзе пра міжурадавыя дамоўленасці і ўнутры кожнага ўрада маецца свой набор органаў, у кожнага з якіх сваё меркаванне.
Калі бакі дамаўляліся адносна стварэння АЭП, многія спрэчныя моманты адкладваліся на наступны этап, фіксаваліся толькі самыя прынцыповыя дамоўленасці. Зараз прыйшоў час разбірацца ў дэталях, і тут даводзіцца шукаць канкрэтныя рашэнні. І можа быць, тое, што лідары прынялі рашэнне сустракацца тройчы на год, якраз і з’яўляецца адказам на гэтую рэальнасць. Гэта не ўнікальная сітуацыя, паглядзіце, як працуе ЕС: лідары сустракаюцца ледзь не кожны месяц.


     – Можаце назваць якія-небудзь канкрэтныя моманты, якія выклікалі ў гэтым годзе найбольшыя спрэчкі?

    – Што датычыцца нашага гандлёвага блока, мы тут не маем ніякіх праблем, у многім таму, што большая частка пытанняў была ўжо ўрэгулявана і мы мелі добрую базу Мытнага саюза. Што датычыцца задач, якія вырашаюць мае калегі-міністры ЕЭК па іншых напрамках супрацоўніцтва, то, напэўна, будзе некарэктна абмяркоўваць іх працу. Па антыманапольнай палітыцы, напрыклад, былі вельмі вялікія спрэчкі, але ўсё ж удалося прыняць рашэнне па крытэрыях трансмежнага рынку. Гэта найважнейшая інтэграцыйная тэма, і яе ўдалося вырашыць дзякуючы настойлівасці майго калегі і падтрымцы Савета.

    – Як ацэньваеце вынікі года ў цэлым?

– Паглядзіце, як запрацавала камісія! Ніхто і ўявіць не мог, што орган, створаны 1 лютага, да канца года прыме ўжо больш за 300 істотных рашэнняў. Мы прынялі новы Адзіны Мытны Тарыф пад уступленне Расіі ў СГА і, акрамя яго, яшчэ некалькі дзясяткаў рашэнняў, звязаных з імплементацыяй правіл і патрабаванняў Сусветнай гандлёвай арганізацыі. Гэта і санітарныя меры, і тэхнічнае рэгуляванне, і мытнае рэгуляванне – чаго там толькі няма. Орган, якому некалькі месяцаў, усю гэтую працу змог арганізаваць, зрабіць і забяспечыць своечасовае прыняцце так, што ніхто не заўважыў ніякіх праблем.
Наступная тэма нашай працы – развіццё міжнародных кантактаў. На сённяшні момант у нас ужо ўстаноўлены сістэмны дыялог з урадам Украіны, у пачатку снежня мы падпісалі і фармалізавалі дыялог з урадам КНР – таксама ўстаноўлены рэгулярны гандлёвы дыялог і падпісаны мемарандум па абмене інфармацыяй аб мерах абароны рынку. Зараз актыўна абмяркоўваецца пытанне, як мы будзем узаемадзейнічаць з Еўрапейскім саюзам. Прадстаўнікі ЕЭК прынялі ўдзел у цэлым шэрагу мерапрыемстваў АЦЭС і на пляцоўцы СГА і гэтак далей. Як бачыце, у плане міжнароднага пазіцыянавання мы прасунуліся наперад дастаткова далёка.
Хачу адзначыць, што ў сферы антыманапольнага рэгулявання было прынята рашэнне, якім Калегія, па сутнасці, адмяніла рашэнне ўрада РФ па абмежаванні канкурэнцыі пры пастаўках на дзяржзаказ камвольных тканін. У цэлым, я пазітыўна ацэньваю, як сёння ідзе працэс.


     – У сярэдзіне года на ўзровень камісіі была перададзена праца па ўвядзенні антыдэмпінгавых і ахоўных расследаванняў. У прыватнасці, Вы разглядалі заяву, звязаную з імпартам камбайнаў. Галіна сельгасмашынабудавання, як неаднаразова заяўлялася на розных узроўнях, можа нараўне з сельскай гаспадаркай у цэлым панесці асабліва моцныя страты ад уступлення Расіі ў СГА. На якім этапе знаходзіцца расследаванне?

    – Расследаванне паказвае, што падставы для ахоўнай меры прысутнічаюць. Сёння (25 снежня – ІФ) Камісія прыняла рашэнне па гэтым важным пытанні, мы ўводзім папярэднюю спецыяльную ахоўную пошліну ў памеры 27,5%. Папярэдняя мера будзе дзейнічаць да 5 ліпеня 2013 года.

– А што датычыцца абароны іншых галін. У прыватнасці, павышэння тарыфнай абароны. Ёсць якія-небудзь планы?

– Гэта пытанне тонкае і ў кожным канкрэтным выпадку павінна вырашацца індывідуальна. Павышэнне тарыфаў – гэта не заўсёды дабро ні для спажыўцоў, што відавочна, паколькі могуць вырасці цэны, ні часта для саміх вытворцаў. Абавязацельствы па СГА маюць на ўвазе паступовае зніжэнне тарыфнай абароны. Адпаведна, калі пошліны сёння павялічыць, а пасля праз год рэзка панізіць, узнікае пытанне: чаго дзяржава хоча дабіцца, якія сігналы яна хоча паслаць бізнесу?
Павышаючы тарыфную абарону, мы, так ці інакш, зніжаем канкурэнтаздольнасць прадпрыемстваў. Вядома, ёсць сітуацыі, калі яны патрабуюць такой павышанай тарыфнай абароны, калі ўплывае надвор’е, калі маюцца злоўжыванні субсідыямі ў канкурэнтаў, калі рэалізуюцца інвестыцыйныя праекты, а крэдыты дарагія. Але калі галіна развіваецца больш-менш нармальна, то павялічваць ёй тарыфную абарону, а потым зніжаць тарыфную абарону – гэта проста ўносіць сумятню ў эканамічныя стымулы работы галіны. З гэтым трэба быць вельмі акуратным, асабліва ў працэсе ўступлення ў СГА.
Уступленне ў СГА мае на ўвазе, што ўсе павінны паклапаціцца пра сваю канкурэнтаздольнасць, усе павінны разумець, што канкурэнцыя будзе нарастаць. Трэба скарачаць выдаткі, трэба павышаць эфектыўнасць свайго бізнесу, трэба ўкараняць новыя тэхналогіі, трэба быць больш сабранымі, трэба шукаць новых партнёрстваў, новых рынкаў.
І ўсё ж паколькі ў нас больш за 11 тысяч тарыфных пазіцый у Адзіным Мытным Тарыфе, і гэта жывы арганізм, увесь час патрабуюцца нейкія ўдакладненні.


     – Хто звяртаецца найчасцей?

– Расійскі бок, таму што ў яго самая дыверсіфікаваная прамысловасць, найбольш інтарэсаў. Хоць беларускі бок таксама дае прапановы, у прыватнасці па сельгасгрупе, і Казахстан дае свае прапановы. У гэтым плане ў нас сітуацыя дастаткова збалансаваная.
Напрыклад, ёсць комплексная прапанова беларускага боку па малочных прадуктах, яна зараз на разглядзе ў нацыянальных органаў. Спадзяюся, што ў студзені будзе нейкае рэзюмэ бакоў наконт гэтага.

    – Нядаўна прадстаўнікі расійскай Федэральнай мытнай службы заявілі, што амаль ва ўсіх рэгіёнах краіны падача статформаў, на падставе якіх вядзецца статыстыка ўзаемнага гандлю ўнутры Мытнага саюза, не перавышае 50% удзельнікаў ЗЭД. Але адначасова гаворыцца пра тое, што ўзаемны гандаль расце прыкладна ў два разы хутчэй, чым гандаль з трэцімі краінамі. Наколькі гэта карэктныя даныя?​

– Па нашай статыстыцы, сапраўды, узаемны гандаль расце хутчэй, чым знешні, нягледзячы на тое, што ў яго структуры паліўна-энергетычных рэсурсаў значна менш, і гэта добра. Калі паглядзець па канкрэтных сегментах, яўны абсалютна лідар – гэта машынабудаванне, тавары народнага спажывання, хімічная прадукцыя. Відаць, што гэта не проста кан’юнктурныя лічбы, і цалкам зразумела, за кошт чаго ўзаемны гандаль ідзе ў рост.
Увогуле, усё ідзе натуральным чынам, таму што Мытны саюз – рэальнасць, адсутнасць межаў – рэальнасць, адзінае рэгуляванне – рэальнасць. Няма неабходнасці запаўняць дэкларацыі, няма неабходнасці нічога сертыфікаваць, устаноўлены адзіныя патрабаванні, адзіны доступ да дзяржзакупак, і гэтак далей. Цалкам відавочна, што бізнес пачынае гэта закладваць сабе ў базу і адпаведным чынам дзейнічаць. Менавіта дзеля гэтага ўсё і стваралася.
Ці ёсць патэнцыял для далейшага росту? Я лічу, што ёсць, таму што цяпер і ў Казахстане, і ў Беларусі рэалізуюцца інвестыцыйныя праекты, якія арыентуюцца на адзіны рынак і Расію, у прыватнасці. Відавочна, што павінен прайсці нейкі час, каб прадукцыя пачала выпускацца і ўвесь працэс быў раскручаны, але думаю, што гэта тэндэнцыя доўгатэрміновая. Гэтак жа пастаўкі расійскай прадукцыі на рынкі Беларусі і Казахстана таксама будуць расці, таму што кампаніі паступова разгортваюць свае сеткі, і гэты эфект будзе праяўляцца дастаткова ўпэўнена. Асабліва калі мы яшчэ будзем рухацца па шляху выбудоўвання агульнага рынку паслуг. А ўжо калі інфраструктуру і праграмы прамысловага і аграпрамысловага развіцця ўзгаднім, тады патэнцыял Мытнага саюза зможа раскрыцца яшчэ ў большай ступені.
Што датычыцца праблемы статыстыкі ўзаемнага гандлю. Так, праблема ёсць, і праблема няпростая. Яна заключаецца ў тым, што, з аднаго боку, мы адмовіліся ад межаў і дэкларуем свабоднае перамяшчэнне. А з другога боку, любая форма статыстыкі – гэта ў тым ці іншым выглядзе кантроль перамяшчэння. Прыдумаць такую форму, якая б не звязвала бізнес нейкім новым дэклараваннем і не ўскладняла гандаль – не так проста. Падыход да гэтага працэсу, які быў у нас на першапачатковым этапе, выклікаў пэрэчанні з боку Казахстана і Беларусі. Тады мы стварылі той механізм, які працуе зараз. Ён, як і чакалася, акзаўся не вельмі эфектыўным. Трэба шукаць нейкага кампрамісу, каб мець праўдзівую інфармацыю пра гандлёвыя патокі, якія перамяшчаюцца, і разумець тое, што адбываецца.
Але самае галоўнае – пытанне ўзаемадзеяння мытных службаў трох бакоў. Пытанне інфармацыйнага ўзаемадзеяння, пытанне прысутнасці спецыялістаў бакоў на межах, пытанне выкарыстання адзіных сістэм кіравання рызыкай і адзіных мер па барацьбе з кантрабандай. Зразумелая матывацыя бізнесу, калі ён бачыць магчымасць завезці тавар па больш выгаднай схеме праз мяжу аднаго з бакоў і потым рэалізаваць яго на агульным рынку – бізнес будзе гэтым карыстацца. І да таго часу, пакуль мытні паміж сабой не выпрацуюць узаемадзеяння – такое будзе адбывацца.
Мы колькі хочаце можам звальваць на СГА рост імпарту, уклад зніжэння тарыфаў можа аказацца ў разы меншым, чым неэфектыўнае функцыянаванне і неэфектыўнае ўзаемадзеянне мытных службаў. Мы можам выбудоўваць тарыфную палітыку, меры абароны рынку, але калі яны будуць абясцэньвацца практыкай правапрымянення, то які ў іх сэнс?

   – Вы вялі аналіз магчымага «шэрага імпарту» прадукцыі праз Казахстан? Чым гэты аналіз закончыўся?

– Мы бачым пэўныя праблемы. Статыстыка паказвае, што рост імпарту з Кітая карэліруе з ростам паставак на адзіную мытную тэрыторыю, і зразумела, што ёсць разыходжанні ў практыцы мытнага афармлення шэрагу відаў прадукцыі (у прыватнасці, абутку – ІФ) расійскай мытнай службай і казахстанскай. Мы зараз рыхтуем зварот адносна практыкі такой працы, просім даць дадатковую інфармацыю, але мне здаецца, што ёсць падставы для таго, каб мытныя службы больш пільна прапрацавалі пытанне, як класіфікаваць прадукцыю. Таму што ў залежнасці ад класіфікацыі выкарыстоўваецца тая ці іншая (большая ці меншая – ІФ) мытная пошліна. Па пытанні класіфікацыі прадукцыі могуць быць разыходжанні ў практыцы, па ўсіх нашых даных гэта пацвярджаецца.

   – Вы сказалі, што зараз адкрываюцца новыя вытворчасці, арыентаваныя на рынкі Мытнага саюза. У якіх галінах?

    – Тут ужо склалася даволі шырокая практыка. У Казахстане вырабляюць тавары народнага спажывання, харчовыя тавары, бытавую тэхніку. У Беларусі таксама актыўна ідзе развіццё, і не толькі па гэтых напрамках. Анансаваліся праекты па аўтамабільнай вытворчасці ў Казахстане з удзелам расійскіх інвестараў, зараз абмяркоўваецца сумесны праект па рэгіянальнай авіяцыі з Казахстанам. Напэўна, будуць удзельнічаць і беларускія прадпрыемствы. Нядаўна Назарбаеў адкрываў завод па рухомым саставе для чыгункі таксама з арыентацыяй на агульны рынак. Гэта толькі пачатак, асноўны эфект будзе на працягу 5-7 гадоў. Пакуль інвестар прыме рашэнне, пабудуе, рэалізуе, пачне выпуск – усё гэта патрабуе часу.

     – Што-небудзь на тэрыторыі Расіі адкрываецца?

– Расійскія вытворцы хутчэй карэкціруюць свае планы з улікам таго, што рынак стаў большы. Тут наўрад ці можна гаварыць пра спецыяльныя праекты, назіраецца рост аб’ёмаў вытворчасці. Маюць быць вялікія праекты ў межах рэалізацыі ўзгодненай прамысловай, аграпрамысловай і інфраструктурнай палітыкі. Напрыклад, аўтамабільны маршрут «Заходні Кітай – Заходняя Еўропа» – актуальная тэма. Мала пабудаваць дарогу, неабходна інфраструктура, якая будзе яе абслугоўваць.

    – Нядаўна ЕЭК даручылі падрыхтаваць і прадставіць да 1 красавіка прапановы па маркіроўцы тавараў, якія выраблены на тэрыторыі дзяржаў-членаў з мэтай іх пазіцыянавання на знешніх рынках. Раскажыце пра мэты, і калі маркіроўка можа з’явіцца?

– Гаворка ідзе пра брэнд «Зроблена ў Еўразіі». Не варта ўспрымаць гэта як краіну паходжання, гэта пытанне рэгулюецца міжнародным правам. Мы пакуль што не гатовы замяняць краіну паходжання на Мытны саюз, таму што гэта можа адбыцца толькі пасля таго, як прававы статус тавараў Мытнага саюза будзе агульнапрызнаны ў свеце.
Але з пункту гледжання пазіцыянавання тавару як вырабленага ў Мытным саюзе – гэта тэма маркетынгавая, іміджавая, і яна патрабуе вялікай прапрацоўкі. Давайце паглядзім па выніках гэтай прапрацоўкі, што будзе атрымлівацца і наколькі – гэта самае галоўнае – бізнес будзе зацікаўлены ў тым, каб падтрымліваць такі брэнд.